Jaap Koen Bijma: Global goals, local communities

Door 29 juni 2017Blog

Gera is een samengesteld dorp in het noordwesten van Tanzania. Een prachtig maar ook arm gebied vlakbij de stad Bukoba aan het Victoriameer. Perfect klimaatje voor Friezen, overdag altijd heerlijk warm en in de avond een truitje aan. Er zijn maar weinig toeristen waardoor ik met mijn lengte van 205 cm een leuke attractie voor kinderen ben. Door de handel in tweedehands kleding (afkomstig uit bijvoorbeeld Europa) lijken veel bewoners een beetje op Amsterdamse Hipsters. Voor mensen die wat kleiner zijn dan ik zou de jacht op bijvoorbeeld vintage jaren ’80 trainingspakken een leuke tijdsbesteding kunnen zijn. Allemaal op het platteland van Tanzania.

Doarpswurk zet zich sinds 2015 in voor dit dorp met kennis en een klein beetje geld. Dit geld komt overigens ook van dorpen in Fryslân die in plaats van een flesje wijn een kleine donatie doen, nadat ik een spannend verhaal heb gehouden over de toekomst van Friese dorpen. Geheel vrijwillig want het is absoluut geen vereiste, wij worden al betaald om dorpen te inspireren. Het is een aardigheidje en al die aardigheidjes bij elkaar maken het mogelijk om weer een zinvolle investering te doen in dienst van de leefbaarheid van Gera. Dat gaat daar over hele eenvoudige en basale zaken zoals bijvoorbeeld fatsoenlijke toiletgebouwen zodat ziekten worden voorkomen.

Toen ik in 2014 voor het eerst in Gera kwam vielen meteen een aantal zaken op, het dorp is prachtig, de bewoners ook en ze hebben dromen, net als in Fryslân. Ook is er een dorpshuis en een vereniging van dorpsbelangen, net iets anders georganiseerd dan we gewend zijn maar in essentie hetzelfde.  De voorzitter van het dorp heeft toevallig een zus die in Lemmer woont en hijzelf is een bedachtzame serieuze man. Persoonlijk heb ik veel met die houding, hoewel het voor mij moeilijk is met hem te communiceren omdat ik geen Swahili spreek en hij geen Engels. Dit lossen we op door mijn goede vriend Jim de Valk, hij is geboren in Tanzania en woont nu in Swifterbant. Een Afrikaan die op klompen loopt, zijn opa was polderpionier in Flevoland. Jim (architect/meubelmaker/brandweerman) is verantwoordelijk en onmisbaar voor de communicatie met het dorp en het netwerk waarmee we samenwerken. Er zijn gelukkig ook veel ouderen die uitstekend Engels spreken en een hele nieuwe generatie jonge starters die dit ook doen. Zo wordt het steeds gunstiger voor Friezen om in Tanzania aan de slag te gaan.

Ik weet dat veel Friezen al betrokken zijn bij Tanzania, ook het Tanzaniaanse  zuivelbedrijf Tanga-Fresh heeft Friese roots en zijn al jaren een begrip in Tanzania net zoals wij allemaal Friesland Campina kennen. Het logo van Tanga Fresh heeft  zelfs de Friese koe erin verwerkt. Of wat dacht je van Jos Duindam uit Pingjum die samen met zijn vrouw Lineke miljoenen bomen per jaar kweekt voor het tegengaan van erosie en klimaatverandering. Natuurlijk doen Tanzanianen zelf hard mee aan deze initiatieven maar het geeft een topje van de ijsberg aan over de Friesland-Tanzania-verbinding.

Leefbaarheid is ook in het dorp Gera enorm in ontwikkeling, vaak ook zijn er grote tegenslagen zoals de aardbeving in 2016 waardoor vele bewoners van Gera dakloos werden. Ook de HIV/aids epidemie heeft een groot effect gehad op een hele generatie van vaders en moeders met veel wezen als gevolg. Kinderen moeten dan bijvoorbeeld op veel te jonge leeftijd het huishouden voeren. Zaken waar we in Nederland allerlei oplossingen voor hebben georganiseerd. Tegelijkertijd moeten we niet verzuipen in de problemen maar ook zoeken naar initiatieven die het dorp weer in beweging brengt. Dat het ontzettend ingewikkeld is om de leefbaarheid te ontwikkelen is net zo waar in Gera als in Friese dorpen, de vragen die bewoners stellen zijn echter wel van andere aard en schaal. Mensen zoeken vaak naar oplossingen die ook binnen hun mogelijkheden liggen. Het kan dan helpen om de mogelijkheden te vergroten zodat er ook aan andere initiatieven en oplossingen kan worden gedacht. Wat ook helpt is om mensen die wat verder van het dorp afstaan eens met een frisse blik naar de zaken te laten kijken. Die frisse blik kun je als Fries natuurlijk heel prima leveren. Net zoals het interessant zou zijn eens een paar bewoners van Gera naar onze dorpen te laten kijken. Het levert vaak interessante nieuwe ideeën en perspectieven op.

In 2016 doneerde Doarpswurk uit haar Doarpshuzen voor Dorpshuizen fonds 1000 euro voor het herstel van het dorpshuis na de aardbeving. Ook werden er stoelen en een tafel aangeschaft. Omdat door de aardbeving de toiletvoorzieningen waren vernield ontstond het gevaar van ziekte door besmet drinkwater en slechte hygiëne. Verspreid over het dorp werden daarom op dringend verzoek van het dorp ook een aantal toiletgebouwen gerealiseerd. Allemaal van dat kleine bedrag met een heleboel zelfwerkzaamheid.

Terug naar Gera. In het najaar van 2017 (ergens in oktober waarschijnlijk) ga ik helpen bij het maken van een ontwikkelplan voor het dorp Gera. Dit gaan we o.a. samen doen met de Kagera Root Foundation (waar ikzelf ook bij betrokken ben), het regionale landbouwinstituut, de lokale overheid en natuurlijk de bewoners van Gera zelf. Omdat we er niet een heel jaar aanwezig kunnen zijn gaan we dit proberen te realiseren binnen 1 week. Het beoogde resultaat is een soort “Dorpsvisie” die de richting voor initiatieven aangeeft en een jaarplan voor 2018. Klimaatverandering is ook in Tanzania al duidelijk merkbaar, dit jaar duurde het 6 weken langer voor de regen viel. Dit leidt meteen tot grote problemen in de voedselvoorziening van gezinnen. Er is daarom een transitie nodig die gaat over klimaat, landgebruik, landbouw en energie, net als in Fryslân.

Ik spreek vaker mensen die best zouden willen bijdragen aan de ontwikkeling van bijvoorbeeld een dorp als Gera maar niet weten hoe je moet beginnen. Voor die mensen bied ik aan om (bijvoorbeeld dit najaar) met mij mee te gaan. Ik regel dan het slapen, eten en vervoer etc. zodat dat allemaal klaar is en we ons op het dorp kunnen richten. Ik kan me voorstellen dat u samen met het dorp een bepaald project kunt bedenken en (eenmalig) financieren en/of in samenwerken. Misschien heeft u een onderneming en wilt u graag uw CO2 uitstoot compenseren, geen probleem, dit kunt u zo zelf regelen. Er is nog altijd zoveel te doen. Ik beloof in ieder geval een onvergetelijke ervaring op het prachtige platteland van Tanzania.

Heeft u interesse om bij te dragen aan het dorp Gera of om Mary Minja te helpen? Neem dan contact met mij op: jbijma@doarpswurk.frl 0566-625010 / 06-51405141

Deel dit bericht:Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone