Doarpshuzen

Doarpshuzen

In doarpshûs is in basisfoarsjenning foar in doarp

Yn mannich doarp is it doarpshûs noch de iennige foarsjenning dêr’t doarpsbewenners inoar moetsje, dêr’t it ferieningslibben ûnderdak fynt en dêr’t in poadium is foar kulturele aktiviteiten. Dêr binne ek faak romten dy’t te brûken binne foar sportaktiviteiten, as pjutteboartersplak of jongereinsoas of as stipepunt foar âldereinsoarch. Dêrmei is in doarpshûs in multyfunksjoneel gebou en krekt dat multyfunksjonele stiet de lêste jierren yn de belangstelling. Doarpen sykje nei mooglikheden om funksjes gear te bringen, wêrtroch’t foarsjenningen beholden wurde en de leefberens fan it plattelân fersterke wurdt. Tink oan kombinaasjes fan doarpshûs mei ûnderwiis, berne-opfang, biblioteek, karweiketsjinst en soarch.

Foar en troch it doarp

In doarpshûs is der foar en troch it doarp. Doarpshuzen en multyfunksjonele sintra (mfs) wurde boud mei subsydzjes fan gemeenten, de provinsje Fryslân, partikuliere fûnsen en troch in grutte ynbring fan de ynwenners sels. It is gjin útsûndering dat in doarp by fer- of nijbou mear as hûnderttûzen euro opbringt troch selswurksumheid by de bou en troch sponsoraksjes. It behear wurdt ek foar in grut part troch frijwilligers út it doarp sels útfierd. De eksploitaasje fan it doarpshûs of mfs is yn hast alle doarpen folslein foar eigen rekkening, want de measte Fryske gemeenten jouwe gjin eksploitaasjesubsydzjes.

In stikje skiednis

Fryslân telt goed 230 doarpshuzen. It âldste dêrfan – yn Arum – waard oprjochte yn 1926. It sosjaal-kulturele libben yn Fryslân wie yn dy tiid noch oanwiisd op sealen yn kafees, konsistoarjes en tsjerklike ferieningsgebouwen. Mar net-tsjerklike groepearringen en organisaasjes fan gehielûnthâlders hiene ferlet fan sealromte om yn eigen fermidden wêze te kinnen, frij fan ferplichte konsumpsje. En ferskillende ideologyske streamingen yn de mienskip sochten ûnderdak foar aktiviteiten foar folksopfieding, oplieding en ûntjouwing. Dêrom waarden yn Fryslân akkommodaasjes boud dy’t doarpshûs of buerthûs neamd waarden. Mei’t de minsken nei de Twadde Wrâldoarloch mear frije tiid krigen, naam it tal doarpshuzen rap ta.

Deel deze pagina: