Omdenken over eenzaamheid: niet hulp bieden, maar hulp vragen

Omdenken over eenzaamheid: niet hulp bieden, maar hulp vragen

29 juny 2019


Hoe ga je om met eenzaamheid in je dorp? Netwerk Zorgzame Dorpen organiseerde dinsdag 18 juni 2019 samen met Sûnenz en NHL Stenden Werkplaats Sociaal Domein een themabijeenkomst hierover bij Sûnenz in Drachten. ‘Anders kijken naar eenzaamheid’ luidde de titel van de workshop die Ieta Berghuis en Richtje Boomsma van de Werkplaats Sociaal Domein gaven. Oftewel: ‘omdenken’. Niet hulp bieden, maar hulp vragen.

Ieta Berghuis en Richtje Boomsma hebben de afgelopen jaren veel kennis opgebouwd over eenzaamheid. Uit cijfers van het Fries Sociaal Planbureau (FSP) en het Centraal Bureau Statistiek (CBS) komt naar voren dat de Friese bevolking de komende jaren nog nauwelijks groeit, maar dat het aandeel 65+ in 2030 25 procent van de bevolking is en dat het aandeel 75+ zelfs verdubbelt. Friesland vergrijst en het zorggebruik neemt toe. Ook het aantal eenzamen neemt toe, zo blijkt uit de cijfers. In 2030 is een derde van de Friese ouderen eenzaam. Eenzaamheid is echter niet alleen iets voor ouderen. Het komt in alle leeftijdscategorieën voor – zeker ook bij jongeren – en bij mannen meer dan bij vrouwen.

Tot zover de cijfers. Maar wat is eenzaamheid eigenlijk? Daarover zetten de twee workshopleidsters de aanwezigen aan het denken. Je ongewild alleen voelen, het gevoel hebben dat je er niet bij hoort, behoefte hebben aan contact dat je niet krijgt, je niet meer van waarde voelen, dat kwam allemaal naar voren. Eenzaamheid is niet voor iedereen hetzelfde, maar er zijn wel factoren die eenzaamheid in de hand werken. Zoals een ingrijpende levensgebeurtenis, het beperkt zijn in je persoonlijke competenties zoals het leggen van sociale contacten, gezondheid, relaties en de individualisering van de maatschappij. Ook de leefomgeving, zoals de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten, speelt een rol. En voor iedereen zijn bepaalde waarden in het leven belangrijk, zoals je eigen regie kunnen voeren, betekenis kunnen geven aan iets, het hebben van mantelzorgers als dat nodig is, veerkracht, zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie.

Wie in het proces van eenzaamheid zit, komt vaak in een neerwaartse spiraal terecht. En dat is een eenzaam proces. ‘Het is geen onderwerp waar je gemakkelijk over praat; er rust nog een taboe op’, verklaarde Boomsma. ‘We worden er allemaal een beetje verlegen van en zullen niet snel vragen: ben je eenzaam? En een eenzame zal niet snel hulp zoeken, vaak uit schaamte.’

Wat kun je doen als iemand zich eenzaam voelt, dat is de missie van Berghuis en Boomsma. Niet door ze ‘in een kaart- of breiclubje te trekken’, hoe goed bedoeld dat ook is. Het is een kwestie van ‘omdenken’, hielden ze hun gehoor voor. ‘Ga kijken waar de drive van die mensen ligt en vraag ze om je te helpen. Laat ze hun talenten inzetten zodat ze zich weer van waarde voelen. Door iemand om hulp te vragen, kun je ervoor zorgen dat hij of zij er weer toe doet.’

De aanwezigen kregen de opdracht om in hun eigen dorp of omgeving iemand te zoeken die eenzaam is en die ze kunnen helpen door diegene juist om hulp te vragen. En die blijken er overal wel te zijn. Vaak worden in een dorp dezelfde mensen gevraagd; uit gewoonte, gemak of vanwege vooroordelen over de personen die je niet vraagt. Soms ook uit schroom, want stel dat je met het vragen van een eenzaam persoon ook meteen diens problematiek erbij krijgt. Daar zitten vrijwilligers vaak niet op te wachten en daar weten ze ook geen raad mee. Berghuis: ‘Denk niet dat je problemen op kunt en moet lossen. Alleen luisteren kan ook belangrijk zijn. Aandacht en gezien en gehoord worden is al een enorme winst. Mensen bieden liever hulp dan dat ze hulp vragen, dus zorg ervoor dat ze hulp kunnen bieden. En zet professionals in voor mensen die wel extra hulp nodig hebben.’

Adviseur Eddy Lania van Doarpswurk kijkt tevreden terug op de bijeenkomst en is blij met de samenwerking met Sûnenz en NHL Stenden Werkplaats Sociaal Domein. ‘NHL Stenden Hogeschool heeft de inhoudelijke expertise, Sûnenz de kennis en ervaring uit de praktijk en wij hebben met Netwerk Zorgzame Dorpen een netwerk en podium waar die kennis gedeeld kan worden. Het is een mooie driehoeksrelatie waarin we elkaar kunnen versterken.’

De bijeenkomst ‘Anders kijken naar eenzaamheid’ was de eerste gezamenlijke activiteit. De bijeenkomst werd bezocht door vertegenwoordigers van onder meer dorpsbelangen, dorpshuizen, gemeenten en zorginstellingen. Het is de bedoeling dat er in het najaar opnieuw een dergelijke bijeenkomst wordt georganiseerd over het onderwerp dementie.

Tekst: Ida Hylkema
Foto: Eddy Lania

Deel dit bericht: