FD: Fryslân moet in 2040 moestuin en ontmoetingsplek zijn

FD: Fryslân moet in 2040 moestuin en ontmoetingsplek zijn

21 januari 2020


De provincie Fryslân moet grond voor voedsel en sociale initiatieven beschikbaar stellen. Dat is het advies van de Friese Burgertop aan Provinciale Staten, na drie overlegweekenden.

De 24 overgebleven deelnemers van de Burgertop presenteerden hun Manifest voor 2040 – Sûn iten fan sûne grûnmet aanbevelingen aan de Provinciale en Gedeputeerde Staten voor de toekomst van Fryslân. De opdracht aan de Burgertop – een groep van oorspronkelijk 43 willekeurige Friezen – was om na te denken over verbeteringen voor de toekomst van Fryslân en Friese burgers.

Experimenteerruimte

Concreet roept de Burgertop de provincie op tot het vrijmaken en financieren van ‘experimenteerruimte’: gezonde grond ten bate van de mienskip. Op die grond kan lokaal, duurzaam, gezond voedsel verbouwd worden, toegankelijk voor elke burger en zonder tussenkomst van commerciële bedrijven zoals supermarkten die de winstmarges van de voedselverkoop zouden afsnoepen. Daarbij moet bovendien aandacht zijn voor jeugdonderwijs en aandacht voor gezonde leefstijl, om zo de ziektekosten in Fryslân uiteindelijk omlaag te brengen. De ruimtes kunnen aansluiten bij bestaande initiatieven, zoals de Friese Voedselbeweging, de streekboer of permacultuurtuinen in Leeuwarden en Joure.

Blanco vel papier

De Burgertop is een vervolg op de Friese Dorpentop van 2016, toen vijfhonderd Friezen praatten over de toekomst van het platteland. De Burgertop, met burgers die zichzelf vorig jaar hadden aangemeld, belegde drie weekenden om tot een concreet voorstel voor de provincie te komen. Dat begon met een blanco vel papier: de uiteindelijk gekozen verbetering mocht van alles zijn, als het maar van, voor en door Friezen was. De provincie en Doarpswurk sponsorden het initiatief, dat volledig door burgers werd geïnitieerd. Ook zegde Provinciale Staten toe om het voorstel daadwerkelijk te bespreken.

Ik kin as man fan de sektor wol wat nuansearring oanbringe

Op zaterdag en zondagochtend werken de deelnemers in deelsessies nog hard aan hun voorstel. In de ‘gespreksgroep’, die de thema’s die aan de orde zijn nog eens rustig doorspreekt, zit onder anderen Jolmer de Vries (41) uit It Heidenskip. Hij is melkveehouder en doet mee met de Burgertop omdat hij gewoon ,,benijd” is. Hij wil graag de landbouw vertegenwoordigen. ,,Ik kin as man fan de sektor wol wat nuansearring oanbringe”, vertelt hij. Zo is bij een beschrijving van het voedselsysteem op zijn verzoek het woord ‘crisis’ in het voorstel vervangen door ‘dynamisch proces’.

Sunich

Naast hem zit Idske Koopmans (37) uit Heeg. Voor haar is het gesprek over gezondheid het belangrijkst. ,,Ik bin mem fan trije bern. Ik wol de wearde fan de sûnens in plak jaan. Dêr moatte wy sunich op wêze; it is it weardefolste wat wy hawwe.”
Ze denkt bijvoorbeeld aan het vermijden van slechte bestrijdingsmiddelen voor gewassen.
De weekenden zijn Koopmans goed bevallen. ,,Elts wykein is oars en lizze minsken in oar aksintsje. It is in tige dynamysk proses. Mar ek tige moai en learsum.”

Hard aan de slag

Voor de uiteindelijke presentatie van het advies aan Provinciale Staten moesten de deelnemers aan de Burgertop nog hard aan de slag. De richting van het voorstel was toen al wel helder, maar kende ook nog veel vraagtekens.

Afvallers

Van de 43 deelnemers waren er afgelopen weekend nog maar 24 over. Sommigen vielen uit vanwege ziekte. Anderen bleven uit persoonlijke overwegingen weg. Veel gooiden het bijltje erbij neer omdat zij de Burgertop uiteindelijk toch te intensief vonden.

Dat is begrijpelijk. Het voorstel dat gisteren werd gepresenteerd is op sommige punten zwaarbevochten. Immers: de Burgertop is een doorsnee van de Friese samenleving, althans een poging daartoe, en daarin heeft iedereen andere ideeën en belangen.

De Burgertop is een doorsnee van de Friese samenleving, althans een poging daartoe

Daardoor kon het in de bespreking van het conceptvoorstel zaterdag soms best even knetteren. Een voorbeeldje: het Friese taalbeleid. Een van de deelnemers vond het cruciaal dat in de Nederlandse eindversie van het voorstel ook Friese tekst kwam. Alleen een Friese vertaling náást een Nederlandse versie was niet genoeg. Een ander was het daar niet mee eens: zo raak je groepen die al moeite hebben met het Nederlands weer kwijt, was de reactie. Herhaaldelijk staken de deelnemers democratisch hun handen omhoog. Het compromis: de Nederlandse versie wordt deels Fries, waarbij de vertaling steeds in een voetnoot komt.

Ideaal

Later op de dag werkten de deelnemers in verschillende werkgroepen. Aan een tafel tekende een groepje deelnemers hun ideaal uit. Een van hen hield een tekening omhoog waarin ze met gekleurde stiften een ongeplaveid veld had getekend met boerderijdieren, groentetuintjes en een bezoekerscentrum. In het midden van de tekening prominent een gedekte tafel met gevulde borden, als visualisatie van een ideaal waarbij productie (boer) en consumptie (burger) samenkomen. De variatie op het bord stond symbool voor de variatie aan Friese burgers die elkaar er moeten ontmoeten: oud, jong, arm, rijk en uit alle windstreken van Fryslân.

Ik vind het mooi om te zien dat er een kern overblijft als je de inzichten van iedereen toelaat

Organisator Riejanne Bouma kijkt enthousiast terug op het traject. ,,Ik vind het mooi om te zien dat er een kern overblijft als je de inzichten van iedereen toelaat. Ik heb wel het idee dat er iets uit is gekomen waarvan we allemaal wel vinden: dit is belangrijk.”

Graag zou Bouma vaker een burgertop zien. ,,Ik zie dit als een experiment dat steeds verbeterd kan worden.”

Het lijkt haar ook goed om vanuit een vooraf bepaald dilemma te werken, zoals in Ierland waar een burgervergadering het vastgelopen abortusdebat beslechtte.

Tekst: integraal overgenomen van website Friesch Dagblad
Foto: Doarpswurk

Deel dit bericht: