Zwaluwen scheren laag over op deze zwoele zomeravond. Het dorp Gaast – een klein dorp met zo’n 200 inwoners – ligt verscholen achter de zeedijk. Midden in het dorp staat dorpshuis De Fûke. Dorpsbelang Gaast zwaait ook de scepter over het dorpshuis. Marten Hoekstra is de voorzitter en samen met secretaris Hedwych Veeman, Anny Koning die de rol van penningmeester vervult en Sophie Reichardt vormen zij het nieuwe bestuur van dorpsbelang Gaast.
“Het was eigenlijk een spontaan idee,” vertel Hedwych als we in het dorpshuis plaatsnemen. “We stapten in als vers bestuur, met ideeën die al langer leefden maar nooit echt waren uitgewerkt”. De rek was uit het oude bestuur, ze zaten er nog omdat er een bestuur moest zijn en waren al langer op zoek naar nieuwe bestuursleden. “Wy woene besykje mear ferbining yn it doarp te bringen,” vertelt Marten. “Wy trijen binne yn it bestjoer stapt en doe kaam dizze oprop foarby.”
Toekomstplannen
In september 2024 werd de aftrap gegeven van het traject. It gebou is al fjirtich jier âld en hie gjin útnûgjende útstrieling.” Al snel groeide het plan uit: niet alleen de entree, ook de keuken, het halletje en zelfs het dorpsplein moesten onder handen worden genomen. “En daarbij was een mindervalide-toilet ook essentieel,” vult Hedwych aan.
Tijdens de kick-off op 14 september pitchte Hedwych hun toekomstidee. Samen met de beheercommissie van het dorpshuis gingen ze aan de slag. In een brainstormsessie – begeleid door Eddy Lania van Doarpswurk – werden de eerste ideeën verzameld. Aan elke tafel stond een thema centraal; dorpsbewoners dachten mee, terwijl het bestuur kon aanschuiven zonder direct in de ‘verdedigingsmodus’ te schieten. “Dat was heel prettig,” zegt Hedwych. “Het gaf ruimte voor inbreng van anderen, en daar zijn prachtige ideeën uit voortgekomen.”
Van pubquiz tot ‘aanschuifdiner’
De brainstormavond bleek een keerpunt. Er ontstond een stroom aan nieuwe ideeën en initiatieven. De ambitie: elke maand iets organiseren voor het dorp. In november was er een spelletjesavond, gevolgd door een kerstworkshop met kerstborrel, een gezamenlijke nieuwjaarswandeling, een pubquiz en in maart een ‘aanschuifdiner’ met de wethouder. Zelfs een Koningsbattle tussen de buurten werd een succes. “In frou dy’t ik al tweintich jier net sjoen hie, wie derby,” vertelt Marten met een glimlach. “Dêr dochst it foar.”
Ook de historische werkgroep werd opgericht. Inwoners verzamelen nu verhalen over Gaast, die straks – als het lukt – via QR-codes op een wandelroute beschikbaar zijn. “Wy kinne net alles mei syn fjouweren dwaan. Wy besykje te fasilitearjen, mar de minsken moatte it sels dwaan,” aldus Marten. Oars tinke se: “Sy dogge it wol.” Dat moat net.
‘Grut tinke’
Wat Gaast bijzonder maakt, is het lef om groots te dromen. “Je moet niet te snel denken: dat kan niet in zo’n klein dorp,” zegt Hedwych. “Als je groot denkt, ontstaan er altijd mogelijkheden.” Het plan voor de keuken en de hal ligt grotendeels klaar. En op het dorpsplein komt een jeu-de-boule-baan. “Het beeld van een Frans dorp op een zomeravond, dat is het gevoel waar we naartoe willen,” droomt Hedwych hardop.
Met hulp van Doarpswurk, Keunstwurk en Sport Fryslân – betrokken bij het traject Toekomstbestendig Dorpshuis – komt er steeds meer beweging in het dorp. “Dat is belangrijk, zodat je het wiel niet opnieuw hoeft uit te vinden,” vertelt Hedwych. “De ferbiningen fan Eddy mei oare inisjativen en doarpen wie dêrby hiel handich,” vult Marten aan.
Wensen voor de toekomst
De plannen zijn ambitieus, maar realistisch. “Yn 2026 soe it binnenwurk yn it doarpshûs klear wêze moatte,” verwacht Marten. Voor het plein buiten wordt het wellicht iets later. “Mar it soe sa moai wêze: in echt doarpsplein, mei romte om te sitten, mear grien, in oar soart bestrating, miskien de strjitte derby belûke.” En dan is er nog de walvis – symbool uit het dorpswapen – die nu wat verloren staat voor het dorpshuis. “It soe moai wêze as dy wer sintraal komt te stean. As in hert fan it doarp.”
Tegelijk is er bezorgdheid over de toekomst. “Er wonen nu meer jonge mensen, maar echt jonge gezinnen zijn er bijna niet,” zegt Hedwych. “Huizen zijn niet betaalbaar, vaak worden ze gekocht door mensen van buiten het dorp” Een Knarrenhof-achtig project, waarin ouderen in het dorp kunnen blijven wonen en daarmee ruimte maken voor jongeren, zou veel kunnen betekenen.
Tips voor andere dorpen
Wat ze andere dorpen willen meegeven? “Meitsje it persoanlik,” zegt Marten. “Net allinnich in oprop yn it doarpskrantsje, mar minsken echt oansprekke.” Dat geldt voor de brainstormavond, maar ook voor hulp bij activiteiten. “En sjoch foarby de koarte termyn. Dream grutter as dyn plan – it kin altyd noch lytser wurde.”
Tekst & foto: Hendrik Tamsma
